CENSUUR: TAST TOE! (DE PARIS TRAKTEERT OP PITA)

Op 13, 14 en 15 februari telkens om 20u30, presenteert mijn hartsvriendin Rita de Pita, en een trits schoolgenootjes het dramaproject* Maskeroen. Dit gebeurt in lokaal L4 van campus Bijloke, Jozef Kluyskensstraat 2, 9000 Gent. Reserveren en info opvragen kan op maskeroen@gmail.com.

Het geheel is geïnspireerd door Masscheroen van Hugo Claus. Misschien valt er nog wat bloot te zien?

Rita, en de meisjes en jongens van haar klas, verwoorden het (heel ontroerend) als volgt: Maskeroen zoals hier getoond is een bewerking ten gronde van het schandaalstuk ‘Masscheroen’ van Hugo Claus. Die bewerking bleek noodzakelijk gezien de specifieke achtergrond waartegen het origineel werd gepresenteerd. Dat ‘origineel’ is trouwens zelf reeds een bewerking van het middeleeuwse stuk Mariken van Nieumeghen (±1500). Deze keer is Maskeroen is dus aan twee stukken schatplichtig. Claus’ bewerking uit 1968 wordt gekenmerkt door een aangehouden afrekening met de onderdrukking zoals die door de Kerk in Vlaanderen werd uitgeoefend. Een genadeloze kritiek op de heersende -in essentie katholieke-mores van het Vlaanderen zoals dat er in de jaren zestig van de vorige eeuw uitzag. Dat Claus in de gevangenis kwam als een gevolg van dit stuk is een zegen gebleken voor de populariteit ervan. Of Masscheroen ooit die mythische status zou hebben bereikt, mocht men Claus geen veroordeling en aansluitend gevangenisverblijf voor blasfemie in de schoot hebben geworpen, is dan ook zeer te betwijfelen. Zou het nu nog zo’n vaart lopen? Is het denkbaar een vergelijkbaar effect te resorteren, mocht de tekst van Claus als sacraal relikwie overeind gebleven zijn? De Maskeroenmakers zijn hierin heel duidelijk: nee! De wereld is veranderd, de hedendaagse zeden zijn op die paar decennia ver komen te liggen van het door kerkelijke leiders bepaalde denken en handelen van Claus’ tijdgenoten in de aanloop naar het vertonen vanMasscheroen. Als dit verhaal van onder het stof wordt gehaald, waartegen moet het verzet van Mariken zich richten? Wat bepaalt ons denken en handelen, hier en nu? Waar zetelt de macht?

In Masscheroen van Claus zetelde de macht in de heilige drievuldigheid. Dat drietal blijft hier behouden, maar hun specifieke functies zijn niet langer duidelijk. Waar Claus nog de ‘naakte waarheid’ meende te kunnen tonen, is dat hier niet het geval. De heilige drievuldigheid is een heilige veelvuldigheid geworden die de spelers een tegenstrijdige stroom aan wensen en verplichtingen influistert die niet langer terug te brengen zijn tot één duidelijke ideologie. Het goede leven wordt voorgeschreven door een keure aan lifestylegoeroes, opiniemakers en ondoorzichtige romantische idealen die ons vanuit de populaire media worden aangereikt. In deze voorstelling wordt deze invloed verbeeld in demanier waarop de drievuldigheid haar invloed laat gelden door influistering (onzichtbaar) en het aanmeten van kledij (zichtbaar).

Het machtsspel dat de hele tijd wordt gespeeld in zowel Mariken van Nieumeghen als Masscheroen wordt nu in beeld gebracht door een eenvoudig middel: kleding. Het personage met het meeste om het lijf, is ook meteen degene die het voor het zeggen heeft. Ondertussen zijn schoenen een symbool voor -mentale-bewegingsvrijheid: autonomie.

De vreemde figuur Batman zoals die in Masscheroen ten tonele wordt gevoerd, is ditmaal niet langer de verpersoonlijking van de dwang van het kapitalisme, dat zelf een fait accompli is. Batman is een ridicule figuur, de nar van de dwaze droom van het anti-kapitalisme en het anti-globalisme die hun eigen bestaansgrond -het kapitalisme-wensen te ontkennen als noodzaak.

Bij het experimentele klanktapijt uit het origineel betreft moet een kanttekening worden gemaakt. In 1969 werden explosies, natuurgeluiden en reclameboodschappen afgespeeld. Die verscheidenheid en dat heldere onderscheid heeft plaats geruimd voor een drone, een aangehouden ruis die het verhaal van Mariken onherkenbaar verbastert naar het heden.

(±1500) Mariken van Niemeghen: In het middeleeuwse stuk doet Mariken boete in een klooster en bekomt zo toch nog de begeerde gratie.

(1968) Masscheroen: Mariken verjaagt uiteindelijk de heilige drievuldigheid met een zweep. En bevrijdt zich zo van hun ongepaste dwang.

(2008) Maskeroen: Mariken neemt het heft in eigen handen door de macht van alle externezwevende verplichtingen gewoon naast zich neer te leggen en te kiezen voor een blind geloof. Om te komen tot iets absoluut. Tot iets zekers.

Ik zou zeggen: aan al onze vrienden censureerders (dit zijn mensen die geen internet hebben): allen daarheen (verknal die kindjes hun feestje)!